Voltooid Leven in Walburgis Arnhem
OLV2

Discussiestuk PR-commissie Walburgis Arnhem 14 januari 2015-01-15

Door Hans van Zanten

De activiteiten in de voormalige Walburgiskerk zouden gemakkelijk opgevat kunnen worden als het voorportaal om mensen weer naar het ware geloof te leiden. Dat zou dan natuurlijk het Rooms Katholieke geloof moeten zijn. Gelukkig is dat niet de intentie. Er is wel een dilemma, alhoewel zich dat in de tijd misschien ook wel vanzelf oplost.

De Walburgis zou een thuis moeten worden voor randkerkelijke en buitenkerkelijke zinzoekers. Jammer van die woorden met hun negatieve connotatie. Alsof je het hebt over daklozen en goddelozen. Mensen die iets missen. Misschien is het beter om het te hebben over mensen die graag hun geloof willen beleven en verdiepen buiten de formele en officiële kerkgemeenschappen. Ongebonden, vrije gelovigen.

Dat schuurt wel met de activiteiten die op dit moment in de Walburgis plaatsvinden, de aankleding van het interieur, de manier van denken en doen die nog heel erg rooms-katholiek ogen. Het zal dan moeilijk zijn om de doelgroep te bereiken die voor ogen staat.

Er blijken in de Walburgisgroep van ongebonden gelovigen verschillende stromingen te bestaan. Mensen die, sinds 2002, terug naar de bron willen, zelfs terug naar het kloosterleven met zijn eenvoud en beleving.

  • Er zijn mensen die hun geloof willen beleven in gezangen, lezingen, vieringen.
  • Er zijn mensen die de intellectuele verdieping en uitdaging zoeken.
  • Er zijn mensen die hun eigen beleving willen uitbreiden in ontmoeting met andere religies.

We hebben het in dit gesprek gehad over het belang om geworteld te zijn in een traditie. Niet perse die van de grote religies. Het gaat om de functie daarvan en die kan er een zijn van het leveren van raamwerken voor kritische beschouwing en reflectie, van het stellen van uitdagende vragen, van het faciliteren om als gelovig mens je eigen weg te vinden.

We hebben het ook gehad over de Walburgis als thuis voor spirituele ontwikkeling. Wat is dan precies spiritueel. Daarover vielen woorden als “natuurlijke Godskennis’ of vanuit ander perspectief “de Kennisse Gods”. Ook leek spirituele ontwikkeling gezien te kunnen worden als pad, als weg die mensen verlangen te gaan naar alomvattendheid, Eenheid met God, naar de Eeuwige, naar de Alwetende, naar de Boeddhanatuur, naar elk bovenzintuiglijk en bovencognitief Zijn.

Samen zo een weg gaan is vruchtbaar, inspirerend, verrijkend en een hulp om op weg te blijven, ook wanneer het moeilijk is. Vanuit dat perspectief kan de Walburgis een thuis, een gemeenschap zijn.

Zo ontstaat het beeld van de Walburgis als centrum voor ongebonden gelovigen en spirituele cultuur. In die cultuur dienen spirituele tradities voor kritische beschouwing en uitdagende reflectie. Die cultuur vindt haar uitdrukking in velerlei spiritueel geëngageerde vormen van kunst, proza en poezie, muziek, vieringen, cursussen, onderzoek en meer.

Op deze wijze kan de Walburgis het spiritueel hart zijn van Arnhem, van en voor alle Arnhemmers.

Verslag Walburgis en PR 14 januari 2015

  • De Walburgisraad heeft een beleid en een visie.
  • De PR-werkgroep doet uitvoerend werk.
  • Voor de presentatie naar buiten toe en voor een zo helder mogelijk beleid is het wenselijk dat de Walburgiskerk in een stichting wordt ondergebracht.

PR-beleid

Voor PR is het nodig de identiteit te weten, een visie op je aanbod te ontwikkelen en een marketingplan te maken.

Wat biedt ‘de Walburgis’ aan?

We weten dat mensen iets willen voelen en ervaren; dat ze geraakt willen worden. Ook willen ze niet een zo breed mogelijk aanbod, maar het liefst met kwaliteit de diepte in. Terug naar de bronnen – en dan verder – lijkt ons belangrijk. Welke bronnen?

  • – de kerkelijke / christelijke traditie (leraren)
  • – de kloosters, de getijden
  • – de heiligen ons voorgegaan
  • – de mystiek
  • – de tegenstemmen, zoals de gnosis
  • – protestantisme, bijbel
  • – jodendom
  • – kunst, beelden, muziek

Doel

We willen met elkaar een weg bewandelen van spirituele ontwikkeling; samen een berg beklimmen. Daarbij heb je elkaar nodig, en daarbij ontmoet je elkaar. Mensen willen ook een thuis vinden, een gemeenschap (community), in de Walburgis, op Facebook, …

Middelen

Voor de communicatie en de PR zijn drie dingen belangrijk:

  • – een interactieve website als platform voor de Walburgis-community
  • – gebruik van social media (twitter, Facebook)
  • – nieuwsbrief via de mail

Zoals opgetekend door Klaas Eldering

Verslag PRcie 4 februari 2015

Kernactiviteit van de Walburgis omschrijven wij als het bieden en ontwikkelen van spirituele cultuur vanuit de bronnen die spirituele tradities ons aanreiken. Zwaartepunt zal liggen op de christelijke cultuur, gewaarborgd door twee bij uitstek christelijke jaarperiodes: de advent en de vasten.

De activiteiten waarmee dat vorm wordt gegeven zijn overwegend gemeenschapvormend:

  • Zang en muziek
  • Kunst
  • Vieringen
  • Verdieping dmv literatuur, lezingen, e.d.
  • Herdenken en Gedenken

We constateren dat deze activiteiten zoals ze nu plaatsvinden, verzorgd worden door autonoom opererende groepjes, wat ook zo moet blijven. Ieder zelf verantwoordelijk.

De advent en de vastenperiode worden gebruikt om deze groepen in één stroom te brengen door middel van het periodethema. Zo kan een walburgisgemeenschap in vrijheid groeien van onderaf, waarbij visie en kernactiviteiten de kaders vormen.

Buiten deze twee periodes zijn er nog enkele maatschappelijke dagen waarop de Walburgis zich kan profileren, zoals 4 mei en 18(?) september met een spirituele invulling van deze dagen.

Hoe worden en blijven mensen enthousiast om aan activiteiten bij te dragen? We stellen ons de vraag: Stel dat we 7 jaar verder zijn en het gaat zoals we willen. Wat zie je dan en wat doet dat je?

Wat we zien:

  • Een inspirerend gebouw dat druk bezocht wordt
  • Een gebouw dat het middelpunt is in een bezielende omgeving
  • Een mooi en uitnodigend kerkplein aan de voorkant
  • De appartementjes om het gebouw worden gebruikt als klooster en/of voor retraites
  • De Walburgiszaal wordt nieuwbouw voor een oecumenisch leerhuis met vergaderfaciliteit
  • Bomen en bloemen voor een stille omgang
  • De hele plek voelt als een bezielend en inspirerend hart voor Arnhem, niet alleen voor volwassenen maar ook voor kinderen. Denk aan kinderprogramma in de zomervakantie.
  • In het gebouw ruimtes voor meditatie, devotie, gesprek, beoefening en organisatie
  • Het gebouw blijft licht en ruim om 450 mensen te kunnen ontvangen bij concerten e.d.
  • Het gebouw biedt daarnaast ook een gezellige, warme ontmoetingsruimte in cafevorm
  • Uiteraard hoort zorg voor onze menselijke habitat ook bij spiritueel leven, dus bij alles spelen duurzaamheid en eerlijke economische verhoudingen een rol.

Tegelijk met deze blijde visie zien we sponsoren die verbouwing en exploitatie mogelijk maken. Uitgangspunt is  een dekkende, zelfstandige exploitatie zonder dat er noodgrepen nodig zijn als verhuur van parkeerplaatsen en gebouw.

De Walburgis is dan een trekpleister en pleisterplaats geworden waar enkele keren per jaar grote vieringen, herdenkingen of andere gebeurtenissen plaatsvinden in en om het gebouw. 400 mensen ín een viering zijn 4000 mensen er om heen! Dat biedt perspectief voor de exploitatie die het zal moeten hebben van intensief gebruik en grote getallen. Financieel zou de Walburgis gedragen moeten worden door de eigen gemeenschap en de activiteiten die plaatsvinden.

We gaan mensen warm maken voor deze visie. (We gaan een lange, maar uitdagende weg bewandelen waarop we van heel veel belemmeringen zullen leren. De woorden ‘maar’ en ‘kan niet’ zullen we vaak tegenkomen. Des te uitdagender! Toevoeging Hans)

We vragen van mensen niet alleen een warm hart, maar ook de daad bij het woord, wat die daad ook moge zijn.

Onze eerste daad is het laten maken van een 3d presentatie van deze visie. Een beeld zegt meer dan ……….. Het lijkt ons een mooi project voor studenten van de HAN. Die gaan we dan ook benaderen. Eerst een rondje kerk met hen en dan het proces in!

Volgende bijeenkomst gepland: 4 maart 16.30 uur, tenzij dit ivm HAN verandert moet worden.

Context

Een korte samenvatting van het projectplan De Walburgis november 2014

  • Missie: een centrum voor spirituele en religieuze cultuur voor de stadse mens
  • Visie: Een gebouw, een programma, een gemeenschap die dat draagt
  • Kernactiviteit: pastoraal ondernemerschap Kernprocessen: Organisatiecyclus; programmering, onderhoud en herinrichting gebouwen en terrein; financieel management

De Walburgis gemeenschap bestaat uit losjes verbonden, zelf organiserende commissies en werkgroepen onder eindverantwoordelijkheid van de Walburgisraad. De commisie Marketing en Communicatie is een van de commissies.

Beleidsvoorstel Werkgroep Marketing en Communicatie januari 2016

Kernactiviteit van de commssie Marketing en Communicatie

  1. Vermarkten van De WalburgisHiervoor zal zij in 2016 een marketingplan voorstellen
  2. Interne en externe communicatie sturen en afstemmenhiervoor zal zij in 2016 een communicatieplan voorstellen.

Vanuit het perspectief van Branding en Beeldvorming zijn deze twee plannen onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Dit document

De commissie heeft niet alleen de antennes wijduit staan om op te vangen wat er in en om De Walburgis leeft. Zij heeft in 2016 ook gesprekken gevoerd met Anneke Rost en Ivo van de Grift over de beleving en verbeelding ten behoeve van de herinrichting van binnen- en buitenruimte. In oktober 2016 heeft zij met steun van de Walburgisraad deze verbeelding gepresenteerd aan en besproken met een grote groep zeer betrokken vrijwilligers.

Op grond hiervan willen wij u een aantal overwegingen voorleggen. De intentie is dat deze een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van De Walburgis.

We beginnen dit stuk met een verbeelding en een vraag naar de consequenties en valkuilen

Dan naar de Innerlijke Walburgis, de vraag naar de kernactiviteit

Daarna gaan we in op positionering, programma, doelgroep en ondernemerschap

We sluiten af met een blik op de communicatie.

De Walburgis: een dragende gemeenschap

Mensen beleven hun zinvolheid en bezieling op allerlei mogelijke niveaus van denken, voelen en handelen, van eenvoudige devotie tot diepe mystiek bij wijs van spreken. Ieder mens maakt zijn reis met de vraag ‘Wat betekent dit voor mijzelf? En ontmoet reisgenoten met dezelfde vraag.

Als de Walburgis mensen uitnodigt en aanmoedigt het spirituele cq religieuze pad te gaan, hoort daar ook de betrokkenheid op het pad van die mensen bij; mogen die mensen hulp en steun verwachten van anderen die (meer) ervaring met het gaan van het pad hebben. Op die manier kan De Walburgis een levende, dragende gemeenschap zijn, open, non-sektarisch en transparant in haar intentie.

De Walburgis: een verbeelding

Stel je voor: Elke dag is het druk in De Walburgis. Mensen komen ’s ochtend, ’s middags en ’s avonds samen om te vieren, te studeren, te zingen, te genieten.

De foyer is altijd open. Ontmoetingsplek voor geestverwanten en zinzoekers

De Walburgis is een bruisend centrum van spirituele en religieuze cultuur. Bij grote vieringen zit het gebouw bomvol. Bij kleine activiteiten zijn er toch altijd zo’n 40 mensen. De Walburgis komt tot haar recht. Maar wat betekent dit voor organisatie, inrichting en faciliteiten?

De Innerlijke Walburgis

In zo’n ontwikkeling is de valkuil levensgroot aanwezig dat de vorm gaat overheersen over bedoeling en inspiratie. Daarom is het van groot belang dat we een heldere en scherpe voorstelling hebben van de ‘Innerlijke Walburgis’. Wat bindt ons? Vooralsnog zeggen we: de zoektocht ‘hoe goed te leven?’ We zijn tochtgenoten op een innerlijke reis, soms stil, soms mededeelzaam.

De voornoemde presentaties van Anneke Rost en Ivo van de Grift benadrukken twee kernelementen: stromen en ontmoeten. Stromen voorkomt stilstand en verstarring. Ontmoeten zorgt voor ontwikkeling.

Vormgeving van organisatie, inrichting en faciliteiten dient altijd dienstbaar te zijn aan die Innerlijk Walburgis, aan het stromen en ontmoeten in de spirituele en religieuze context. Aan de zoektocht. De inhoud gaat voor.

Het lijkt ons van groot belang om deze zoektocht niet alleen te faciliteren, maar er zelf ook deelgenoot van te zijn. We delen ons proces met elkaar in voortdurende dialoog over grondslagen en vormgeving. Het lijkt ons zinvol dat alle vrijwilligers juist daarvoor een paar keer per jaar samenkomen.

Kernactiviteit: Pastoraat

Waaraan moet je denken bij pastoraat? In de context van de Walburgis zou het dan vooral moeten gaan over zielzorg waar mogelijk gecombineerd met maatschappelijke zorg. Op het terrein van die laatste zijn overheid en veel organisaties actief. Samenwerking waar nodig ligt dan meer voor de hand dan zelf zulke activiteiten te organiseren.

Zielzorg zelf is niet meer zo en-vogue. Het rumoer van de 60er jaren is een beetje verstomd. Het pastoraat zal zichzelf moeten heruitvinden, vernieuwen zoals in het projectplan 2014 staat.

Vervolg 1 op de volgende kolom………

Vervolg 1 Beleidsvoorstel Werkgroep Marketing en Communicatie januari 2016

Vernieuwend pastoraat kan beter geen versleten waterputten herstellen maar slaat nieuwe putten op oorspronkelijke, heldere bronnen. Die bronnen liggen in ieder van ons en vormen samen uiteindelijk een oceaan van liefde en wijsheid. Daarom zal vernieuwend pastoraat vooral een pastoraat zijn van samen, zonder onderscheid, zonder uitsluiting, zonder exclusiviteit. Zo’n update gaat niet vanzelf. We zullen het gesprek daarover met elkaar aan moeten gaan. Het vraagt om een doorgaande bezinning en dialoog én om samenwerking met andere organisaties. Een taak voor de programmaraad?

Positionering en programma

De Walburgis onderscheidt zich van andere spirituele en religieuze activiteiten in Arnhem e.o. door haar missie: een plaats te zijn voor religieuze en spirituele cultuur. Zij biedt vooralsnog geen cursusprogramma, maar activiteiten die verdieping en beleving mogelijk maken voor hen die daar behoefte aan hebben.

De plaats, de omvang en het karakter van het kerkgebouw maken de Walburgis bovendien bij uitstek geschikt voor wat grotere bijeenkomsten, vieringen, concerten, zoals ook in het projectplan 8/11/2014 voorgesteld.

Het is van essentieel belang de focus op die positionering te leggen én te houden.

Het programma zou beter niet uit een losse verzameling activiteiten moeten bestaan, maar een integraal, afgestemd geheel moeten vormen. Dat is een hele klus, maar maakt wel duidelijk wat De Walburgis is en voorstaat. Het lijkt ons goed als de verschillende programmagroepen hun ervaringen en doelen daarover delen.

Een grote valkuil is dingen naar de gunst van de klant, meegaan met shopgedrag, mensen voorzien van hapklare, gemakkelijke antwoorden, het bieden van emotionele ensceneringen zonder verder vervolg of verdieping, het bevredigen van consumptief gedrag met zogenaamd spirituele gadgets.

Voor de marketing is ver vooruitkijken een noodzaak. Wij vragen de programmaraad daarom nu al met het programma van 2017 aan de gang te gaan, maar dan een programma dat de gehele week vult. (als tenminste de verbouwing dan gereed is) Zo’n programma voorbereiden en uitvoeren kan heel goed in samenwerking met andere organisaties, zoals Artez, de HAN of universiteiten. De werkgroep wil daar graag behulpzaam bij zijn.

Doelgroep

De doelgroep is met ‘randkerkelijk, zinzoekers’ e.d. redelijk omschreven. Ons doel is deze mensen te vinden en gastvrij uit te nodigen. We zullen onderzoeken welke specifieke belangstelling en behoefte zij hebben en hoe we op verschillende manieren aan deze behoefte kunnen voldoen.

Vervolg  2 op de volgende kolom

Vervolg 2 beleidsvoorstel

Ondernemerschap: de zakelijke blik

De Eusebiusparochie geeft De Walburgis een bestemming voor pastoraal ondernemerschap. Wat houdt dat in? Het projectplan 2014 omschrijft: projectmatig uitvoeren van pastorale experimenten met het oog op hun potentie voor gemeenschapsvorming, groei en vernieuwing van het pastoraat of met het oog op hun maatschappelijke relevantie.  

Ondernemerschap veronderstelt echter ook het voor eigen rekening en risico deelnemen aan het economische verkeer. Waar een ondernemer toegevoegde waarde levert biedt winst de mogelijkheid voor nieuwe investeringen cq vergroten van ondernemingsvermogen. Voor welke mensen levert het programma van de Walburgis toegevoegde waarde?

Wat dat economisch kost of oplevert blijft, conform afspraak, voorlopig zaak van de Eusebiusparochie.

Communicatie: informatief en interactief

Communiceren is per definitie minimaal twee-richtingverkeer. Bovendien, alles is communicatie. Zelfs de meest simpele mededeling brengt in het hoofd van de ontvanger een gesprek op gang, de onzichtbare en onhoorbare communicatie. Daarom is het bij elk bericht, face-to-face of via welk medium dan ook, belangrijk rekening te houden met die onhoorbare communicatie.

Gedifferentieerde berichtgeving is noodzakelijk. Jongeren spreken een andere taal dan ouderen. Verschillende groepen gebruiken verschillende media. Soms is snelle berichtgeving noodzakelijk. Soms diepgaande berichtgeving.

De smartphone is inmiddels het meest gebruikte communicatiemiddel geworden om berichten te versturen, websites te promoten, social media te gebruiken etc.

Het is allang niet meer en kwestie van of..of, maar van en…en. En vooral: alles is daardoor ook interactief, vloeiend en dynamisch geworden. Een eenvoudige, statische website of folder is niet meer toereikend om mensen bij je te houden of te krijgen. Daarom zijn we met een facebookpagina begonnen en staat een nieuwe, zoekmachine geoptimaliseerde website op stapel.

Multimediamarketing is een effectieve maar ook een tijd vretende aangelegenheid. We zullen de organisatie van de commissie daarop moeten aanpassen met aanvullende werkgroepen.

Wij, de commissie Marketing en Communicatie zien het als een mooie taak om samenhang in al deze ontwikkelingen gestalte te geven. Wij zullen bijeenkomsten organiseren om alle vrijwilligers betrokken te houden bij de ontwikkelingen. Wij zullen verbindingen leggen met andere organisaties. En als de verbeelding realiteit is, zal De Walburgis een begrip zijn in Arnhem e.o.

De

Verbeelding

Door Yvo

Meet-up 7 oktober 2016

We Proudly Present

Begon met de vraag: Hoe maken we De Walburgis meer zichtbaar? Toen volgde: Wat maken we dan zichtbaar? En aan wie? Al gauw ging het over de binnenkant én de buitenkant en dat niet alleen van het kerkgebouw. Boeiende en soms heftige gesprekken. Met een Verbeelding als eerste uitkomst.

Wij, Hans, Clem, Klaas, Anneke en Yvo willen jou daar graag bij betrekken. We willen een volgende stap zetten, maar wel als gemeenschap, als samen. Wij willen die Verbeelding meer inhoud geven, meer body, meer kans om werkelijkheid te worden. Daar hebben we jou voor nodig!

Daarom deze herinnering, deze oproep.

Woensdagavond a.s. 7 oktober organiseren wij een Walburgis Meet-up ‘De Verbeelding’

Eerst zal Hans vertellen wie wij zijn, wat we doen en waarom.

Dan een presentatie van Ivo en Anneke met beamer, maquette en ommegang.

Dan samen aan de slag om het idee rijker, mooier en krachtiger te maken. Verbeeldend, out-of-the-box en toekomstbestendig.

Tijd: 19.30 – 22.00 uur

Plaats: de gerenoveerde Walburgiszaal.

Wij geloven in een inspirerende, blije en verrassende avond. Prachtig als jij mee doet.

Wel even aanmelden svp in verband met de voorzieningen. Dat kan hier. Zonder aanmelding ben je evenwel ook welkom.

Tot woensdag.

Clem Follender, Hans van Zanten en Klaas Eldering

Uitnodiging Meet-up 16 juni 2016

Je bent net als ik vrijwilliger bij De Walburgis. Of op een andere manier betrokken en geïnteresseerd.

Je voelt je thuis bij wat we als Walburgis willen zijn: een centrum voor bezinning, bezieling en ontmoeting. Voor mij is dat in ieder geval zo.

We zijn nu met bijna 120 mensen actief. Samen zorgen we voor een kleurrijk palet aan activiteiten. Met als actuele hoogtepunten de Jonaweken voor Pasen en de lezing van Anselm Grün.

Dat is hard werken, maar vooral plezierig werken en dat werkt! We mogen echt trots zijn op onszelf.

Maar na elk bereiken komt weer een volgende stap. Meestal betekent dat sommige zaken achterlaten en ruimte scheppen voor grensverleggend ‘anders’.  Zo ook voor ons. Hoe gaan we verder? Welke uitdaging nemen we op ons?

Ik nodig je daarom uit voor onze Walburgis Meet-up 2016: De Uitdaging. Dit keer georganiseerd door de programmacommissie op donderdag 16 juni a.s.

Rode draad deze avond zal zijn: de weg vinden van binnen naar buiten, de samenleving in. We gaan daarover drie gesprekken voeren, ieder voorafgegaan door een korte inleiding.

  1. Religie in beweging: Hoe staat God ervoor in seculariserend en spiritueel Nederland?
  2. De Walburgis ambitie: Waar staan wij? Hoe willen wij ertoe doen?
  3. Hoe brengen we de bewegende samenleving en de Walburgis ambitie concreet bij elkaar?

Reken op een gezellige maar vooral productieve avond. Met als ingrediënten: korte, krachtige inleidingen, tafelgesprekken, stickeren en prioriteren, conclusies trekken en to-do-dingen afspreken. Resultaat: het is duidelijk wat de volgende stap is, waarom dat zo is en hoe we die stap zetten.

Daar proosten we op met een afsluitende borrel. Doe je mee?

Tijdschema:

18.00 uur  : We serveren soep en een broodje voor wie dat handig uitkomt.

18.45          : Inloop

19.00          : Welkom en inleiding; 3 tafelgesprekken met korte inleiding;

prioriteiten en conclusies

21.30          : Vervolg en het laatste woord

21.45          : Proosten op heden, verleden en toekomst.

Je kunt je nu al aanmelden met onderstaande button. Doen, want dat helpt voor een vlotte organisatie.

Tot ziens op 16 juni.

Wim Palstra /  programmacommissie.

 

Hier aanmelden (met keuze voor al dan niet soep en broodje)

Opzet Meet-Up ‘De uitdaging’ van 16 juni 2016 in de Walburgzaal,

Opkomst, werkwijze, inbreng van de inleider Ton Bernts  (Clem)

Aanwezig: mensen uit nagenoeg alle commissies en werkgroepen in en rond de Walburgis.

Daarnaast afgevaardigden van het team en enkele bezoekers van activiteiten.

Gastspreker was Ton Bernts. Hij schreef samen met Joantine Berghuijs van de VU de vijfde editie van ‘God in Nederland’

 

 

‘God in Nederland’

Steeds minder mensen geloven in God. 25% van de Nederlandse bevolking geeft aan atheïst te zijn, terwijl 17%  gelooft in het bestaan van God. Wat is de verklaring voor de afname van ons godsgeloof? Worden mensen spiritueler als ze minder naar de kerk gaan?

God in Nederland is het groot tienjaarlijks onderzoek naar gelovig en ongelovig Nederland. In deze vijfde editie van God in Nederland 2006 – 2015 presenteren Ton Bernts, Joantine Berghuijs, Leo Fijen en anderen, cijfers over het christendom en nieuwe spiritualiteit, traditionele en nieuwe gemeenschappen, oude en nieuwe rituelen.

Het eerste onderzoek naar God in Nederland werd gedaan door het tijdschrift Margriet in 1966, in 1979 door weekblad De Tijd en sindsdien door het RKK-tv-programma Kruispunt. God in Nederland 2006 – 2015 is een must-have voor iedereen die actief is op het gebied van zingeving.

 

 

Ton Bernts hield 3 korte inleidingen over de laatste uitkomsten van een onderzoek naar religie en spiritualiteit in Nederland. Gekoppeld aan iedere inleiding stelde hij een vraag.

De in totaal 32 deelnemers aan de avond formuleerden in groepjes van 5 a 6 personen aan de hand van de 3 vragen antwoorden op grote vellen papier. Daarna op een kleiner vel  één, korte one-liner, die de visie van de groep moest samenvatten.  Aanwezigen werden daarna uitgenodigd om ieder een  oneliner per vraag van een  plus of een min te voorzien.

 

Vraag 1ste ronde (Op basis van de constatering, dat religie zich blijkt om te vormen naar spiritualiteit)

Hoe en in welke mate realiseren we in ons Walburgisprogramma-aanbod als katholiek SPIRITUEEL centrum een gerichtheid op ‘toe-eigening van (elementen uit) de traditie door de persoon’ i.p.v. de traditionele benadering van ‘invoeging van de personen in de traditie’?

 

Vraag 2de ronde: ( Op basis van de vervloeiing van religie (s)  en spiritualiteit’)

Hoe en in welke mate realiseren we in ons programma-aanbod als KATHOLIEK-CHRISTELIJK

spiritueel centrum herkenbare elementen uit de katholieke-christelijke identiteit en traditie voor de vraag naar ‘het goede leven’ ?

 

Vraag 3e ronde (Op basis van opbrengsten van 1e en 2e ronde )

Wat zijn thema’s – mede op grond van wat je opmerkt in de samenleving- waar je iets mee zou willen en die je graag in het programma van de toekomst zou willen opnemen ?  Waar zouden we mee bezig moeten zijn ?

Een analyse van de uitwisselings-resultaten van de MEET-UP van do.16 juni Walburgis (Wim)

 

  1. Meer spiritualiteit.

Er wordt van verschillende kanten geconstateerd  dat er een ontwikkeling en beweging gaande is naar meer spiritualiteit in de Walburgis.  Bij sommigen leven traditie en religie nog sterk, maar de meesten wensen niet op een traditionele manier bezig te zijn, maar wel in verbinding met de joods-christelijke traditie.  Het sterkst wordt dat uitgedrukt met: ‘We zijn een spiritueel centrum, puttend uit christelijke bron, in verbinding met (andere) geloofstradities.’  Een kleine groep wenst ‘los van instituties en tradities’ een spiritueel centrum te zijn.

 

  1. Ontmoeting en gemeenschap, al dan niet religieus geïnspireerd.

1/ Er is een flinke groep die hecht aan het leven vanuit christelijke bron en traditie.

Dit wordt voornamelijk als basis gezien voor en is gericht op ontmoeting met de medemens en op een (christelijke) gemeenschap.

En de Walburgis als spiritueel centrum wordt sterk gezien als ontmoetingsplek voor velen,

en als een christelijke gemeenschap waar men oog en oor heeft voor hart heeft voor medemensen.

2/ Sommigen zien de Walburgis als een (algemeen) spiritueel ontmoetingscentrum voor zingeving, los van instituties, en zonder dat God daarin genoemd wordt, alleen ‘met het besef van het mysterie’; ze wensen geen religieuze etiketten, wel bezieling, bezinning, ontmoeting.  De vraag wordt dan gesteld of de joods-christelijke traditie nog als uitgangspunt moet gelden.

 

  1. Spiritueel en/of katholiek.

Ten aanzien van de Walburgis als spiritueel centrum worden die variatie aan activiteiten genoemd die momenteel ook gaande zijn (meditatief uur, leerhuis, expositie enz…) of wordt voornamelijk een typering gegeven van de spirituele mens in de Walburgis: wil geprikkeld worden, zich laten voeden door de uitleg, hangt aan traditie, is op zoek naar spirituele steun en gemeenschap, leeft vanuit geloof in God, groeit in verdieping, wil meer spiritueel mens-zijn en spirituele activiteiten.Wel wordt door sommigen ervoor gepleit om zoveel mogelijk het alledaagse leven (met verdriet, blijdschap) in de spiritualiteit te betrekken en dit te verbeelden in rituelen.

Ten aanzien van de vraag naar het katholiek-zijn worden veel elementen genoemd die met de katholiciteit te maken hebben: kaars aansteken, mystici, pelgrimstochten, het streven naar een kloosterplek, psalmen zingen of liederen van Oosterhuis.  Ook wordt door sommigen het belang aangemerkt van voorbeeld-heiligen als moeder Theresa, het bezoeken van kloosters, het bezig zijn via leerhuis of bibliodrama.. In het algemeen: vieringen en andere samenkomsten die ontroeren en verrijken, of het bevorderen van de gemeenschapszin.

Anderen vinden daarbij de herkenning voor mensen van buiten erg belangrijk.

Er is een kleine groep die verlangt dat in het programma het katholieke geloof behouden blijft maar met alle openheid naar andere religies en de maatschappij. Dit behouden is mede gezien het kerkgebouw van de Walburgis, en de stilte, contemplatie en bezinning die daar mogelijk is.  De gemeenschappelijke traditie zou dan gehandhaafd moeten worden, al kan de beleving anders zijn dan vroeger, en kunnen nieuwe vormen uitgeprobeerd worden.

Tenslotte zijn er Walburgis-betrokkenen die duidelijk zich afvragen waarom we nog over het katholieke moeten praten. Dat etiket hebben we toch losgelaten?  Zijn we nog RK of algemeen christelijk?  Het gaat om de verbinding en de verbondenheid die we kunnen maken. Zijn er katholieke tradities te bedenken die we wel willen doorgeven?

Zoals bv. het uitvoering geven aan inhoud van de brief van de paus om de armen te ondersteunen.   Hoe dan ook: loslaten is het begin van iets nieuws, meent deze groep.

 

  1. Thema’s en activiteiten in de Walburgis voor de nabije toekomst.

Activiteiten moeten gericht zijn op ontmoeting, zingeving bieden en uitnodigen tot dienstbaarheid, is de algemeen te bespeuren opvatting.

Maar welke thema’s en activiteiten zouden concreet genoemd kunnen worden gezien datgene wat je opvalt in de samenleving ?

Veel aandacht wordt dan gevraagd voor de (directe) ‘sociale omgeving’ :

Eenzaamheid, zorg voor elkaar, (het ontbreken van) aandacht voor de ander, voor de gebrokenheid van het bestaan, het vertellen van levensverhalen, en diepte-interview-gesprekken, begrip voor elkaar, bemoediging, het lijden in het leven van mensen, het gevoel van (on)veiligheid..

Ook is er -beperkt- aandacht voor bewustwording, voor innerlijke leegte, terwijl wel ‘het vinden van de zin van het leven’ hoog staat aangeschreven.

Veel minder betrokkenheid is er op maatschappelijke vraagstukken:

Maatschappelijke betrokkenheid wordt in het algemeen als belangrijk aangemerkt, maar issues als materialisme, vragen rond euthanasie,  armoede scoren nauwelijks.

Wel komt verslaving (allerlei vormen) enigszins in beeld, overdadige consumptie, het milieu en oorlog en vrede-vraagstukken.

Er zijn een paar groepen die een hele andere richting uitslaan en verdieping zoeken en innerlijke inspiratie willen halen uit verstilling, uit bekende persoonlijkheden als Franciscus en Anselm Grun, die de gezindheid die spreekt uit de brief van de paus willen delen..

Daarnaast: zich richten op wat vieringen nog meer te bieden kunnen hebben, een verruiming zoeken van leerhuis of lectio divina (niet alleen katholiek), en vragen hoe je ‘de christelijke leer beter in praktijk kunt brengen’.

Een apart pleidooi -van een enkeling- is er tenslotte voor sociaal-maatschappelijke kwesties.

Niet dat wij ons daar diaconaal mee bezig zouden moeten houden, dat is veeleer de taak van de diaconale inloopcentra. De Walburgis zou juist bij uitstek de plek kunnen zijn waar deze vraagstukken in spiritueel-religieus opzicht worden doorgelicht en als zodanig voor het publieke voetlicht worden gebracht.                                                                                                      Wim Palstra 19 juli 2016

Discussiestuk Wim Palstra nav de Meet-up 16 oktober

Visie op spiritualiteit, en de weg van de christelijke spiritualiteit.

Aard en plaats van spiritualiteit.

Het leven is een reis. We komen ergens vandaan en gaan ergens heen.  Maar zitten we op de goede weg? Reizen we op de voor ons beste manier? Verkeren we onderweg in het juiste gezelschap?   Zodra je deze vragen stelt ben je bezig met spiritualiteit.

Dat moet je niet verwarren met godsdienst.  Religie bevat ook nog andere aspecten zoals rituelen en dogma’s.

Rituelen schrijven voor hoe je godsdienst tot uitdrukking brengt, b.v. door naar de kerk te gaan, of viermaal per dag met het gezicht naar Mekka te bidden.

En in dogma’s staat beschreven welke gedrag goed of fout is.

Rituelen en dogma’s zijn onaantastbaar.

Maar in spiritualiteit – een aspect dat je zowel binnen als buiten de godsdienst tegenkomt –

ligt niets verankerd.  Terwijl dogma’s en (in mindere mate) rituelen buiten elke discussie staan, is spiritualiteit een open water, dat in verbinding staat met elke mogelijke denkrichting.[1]

 

Mogelijkheden van spiritualiteit.

nooit weten.

Vroeger was de omgang met de grote levensvragen een stuk gemakkelijker.  Je werd ergens geboren en je stierf daar, of in de directe omgeving. Je kreeg amper iets mee van de (grote) wereld, pakte vaak hetzelfde beroep op als je vader, en zag en beleefde hetzelfde als je ouders. Daardoor nam je bijna vanzelfsprekend hun gedachtegang over.

Dat is zo is eeuwenlang gegaan.  Nu leven we in een cultuur op drift.  We zijn niet langer honkvast en zijn letterlijk permanent op reis.  Voortdurend doen we nieuwe ontdekkingen en ervaringen op. Die ons dwingen om ons daarop te bezinnen, om te zien wat zij voor ons betekenen.

In ons digitale tijdperk is dit alleen maar veelomvattender en sterker geworden.

 

Zo is het ook met ieders spirituele zoektocht.  Wat zijn je ankerpunten als je wilt overdenken waar je in hemelsnaam mee bezig bent?  Zeker als het gezag van ouders, kerk, overheid niet meer vanzelfsprekend is; als voor jou het baas-zijn over eigen leven belangrijk is. Het impliceert alleen wel dat je zelf alle keuzes moet maken en je daarbij niet wilt vergissen.

 

Het is een prachtig ideaal maar je wordt er soms zo moe van.  Individualisme heeft ook zo zijn beperkingen. In onze cultuur groeit weer een hang naar overgave, een verlangen naar een richtsnoer en voorbeeldfiguren, zoals een Nelson Mandela, of een Etty Hillesum. Zij kregen iets voor elkaar wat ze zelf niet voor mogelijk hielden. Mogelijk dat je daar een houvast in vindt.

 

Alleen is ook maar alleen, je wilt ergens bij horen, een plek vinden waar je je verhaal kwijt kunt, waar je onvoorwaardelijk welkom bent, jezelf kunt zijn, binnen kunt lopen zonder afspraak, een plek waar een antwoord is op de meest wezenlijke behoeften zoals hechting, oriëntatie, stilte, troost, vriendschap, zingeving. Het is daarom dat je af en toe een spirituele sfeer opzoekt. Een kaarsje aansteekt of de stilte opzoekt.   Dan kan de eerste vonk zijn van spiritualiteit.  Daarna volgt het besef dat achter dat kaarsje, die icoon, die natuur, die bedevaart iets diepers moet liggen. Dat besef kan best wel weer wegebben, want je kunt het niet zomaar vasthouden. Maar wie niet aflaat, vindt vaak toch uitzicht en vertrouwen.

 

Wie reist in een avontuurlijk levensland, heeft behoefte aan een gids.  Net als in de toeristenbranche wemelt het ervan: teachers, begeleiders, coaches, goeroes.

Welke reisgids is betrouwbaar, welke niet?  Hoe herken je een beunhaas, hoe een vakman?

Je kunt natuurlijk op eigen houtje je gang gaan, maar is het wel zo verstandig om zonder gids de Alpen te beklimmen? Kun je niet beter voorkomen dat je in een ravijn stort, en vertrouwen op de ervaring van mensen die het gebied al eerder verkend hebben?

[1] naar: Kees Waaijman, in De Gelderlander, 5-4-2008, naar aanleiding van het symposium ‘Spiritualiteit, zoeken, voelen, doen’ in Nijmegen.

Lees verder op vervolg 1 kolom hiernaast

Lees hier verder vervolg 1

Is het niet beter om je lot in handen te leggen van gidsen die een lange en vertrouwde staat van dienst hebben? Er zijn erkende grote scholen van spiritualiteit: jodendom, christendom, islam, boeddhisme, taoïsme, hindoeïsme.

Zij wijzen elk op hun manier de weg naar het onvindbare en iedere stroming heeft daarbij zijweggetjes, die het verkennen zeker de moeite waard zijn.

Als je op zoektocht bent zoek dan een reisgids die jouw taal spreekt. Kies (allereerst) wat dichtbij je eigen cultuur staat, en avonturier van daaruit verder.  Hoe verder de eerste reisgids van jouw oorsprong ligt, hoe moeilijker alles te doorgronden is.[1]

 

Spiritualiteit in onze tijd.

Het woord spiritualiteit is afgeleid van ‘spiritualis’. Dat woord is diep verankerd in de bronnen en de geschiedenis van het christendom. Te herleiden tot ‘spiritus’ die als adem en geestdrift door de wereld van het OT zweeft, en als Geest in het NT de leerlingen en vo0lgelingen van Jezus in vuur en vlam zet en hen altijd weer opwekt tot navolging in woord en daad.[2]

 

Het heeft dus oorspronkelijk iets met geestdrift en het concrete bezielde en geleefde geloof te maken.  Pas vanaf de 30er jaren komt spiritualiteit echt breed onder de aandacht in de katholieke theologie. Daarbij werd de verhouding tussen geloofsleer en het concrete geloofsleven onderscheiden (al vond men wel dat die twee innig met elkaar verstrengeld waren: de geloofsleer had directe invloed op de geloofsbeleving van mensen; en m.n. bijzondere religieuze ervaringen hadden een stuwende en levendige kracht, die aanzette tot vernieuwing van de leer).

 

Op dit moment is voor de meeste (christen)gelovigen bekend wat ermee bedoeld wordt: al die vele vormen van beleefd en geleefd geloof zoals overgeleverd in mystieke teksten, kloosterregels, (deels in) eeuwenoude rituelen, liederen, en natuurlijk in de vele levens van mensen die vanuit hun relatie met God leefden en leven.

Waar in onze tijd het kerkelijk gezag als ook de officiële geloofsleer zoveel aan aanzien en geloofwaardigheid hebben verloren, hebben velen juist in deze spiritualiteit een waardevolle bron van inspiratie gevonden.  En regelmatig niet alleen de christelijke spiritualiteit.

 

Er is in de vorige eeuw grote belangstelling ontstaan voor religies als hindoeïsme en boeddhisme, vaak omdat deze oosterse spiritualiteit ( met hun wijsheidsleraren en goeroes) antwoord geeft op de rationele, oppervlakkige, materialistische denk- en leefwijze in het Westen en ook als alternatief op een in dogma’s verstard christendom.

Ook om het holistische New-Age-denken te beschrijven werd het begrip spiritualiteit gebruikt (een bont geheel van esoterische, stromingen, levensfilosofieën en -praktijken).  Hierin staat het individu centraal, die regelmatig een consument blijkt te zijn (vaak wordt dan ook gesproken over een spirituele supermarkt): spirituele consumptie à la carte. Voor ieder mens is er immers wel een spiritueel pad, en een eigen keuze.

Daarnaast gaat het ook om aandacht voor het innerlijk, het Zelf. In deze spiritualiteit draait alles om zelfrealisatie en zelfverwerkelijking.  Het eigen authentieke Zelf wordt als heilig gezien.  De binding aan een religieuze traditie of gedeelde wereldopvatting is daarin ondergeschikt aan een persoonlijke zoektocht naar het ware Zelf.

Christelijke spiritualiteit kan daarvan onderscheiden worden (daarover later). Toch maken veel mensen dat onderscheid niet.  Voor hen is christelijke spiritualiteit. één van de bronnen waaruit de eigen spiritualiteit kan worden samengesteld.  En vaak noemen ze zichzelf ‘spiritueel maar niet religieus’ omdat ze religie associëren met conservatieve, verouderde en starre instituties en dogma’s.  Voor hen is de christelijke S. slechts één van de mogelijke aanknopingspunten voor een persoonlijke spiritualiteit die op maat gemaakt wordt al naar gelang de omstandigheden en context (zo ook: S. op het werk, S. en gezondheid, S. en vrijetijdsbesteding).

 

Duidelijk is in ieder geval dat steeds minder mensen zich thuis voelen binnen een christelijk geïnstitutionaliseerde religie en het steeds moeilijker vinden in God te geloven of zich daar nog iets bij voor te stellen. Voor veel mensen is ‘ongeloof’ (desinteresse voor geloof) een mogelijkheid geworden in het leven van alledag.

 

[1] naar: Kees Waaijman, in De Gelderlander, 5-4-2008, naar aanleiding van het symposium ‘Spiritualiteit, zoeken, voelen, doen’ in Nijmegen.

[2] naar: Kees Waaijman en Frans Maas, idem

Lees verder op vervolg 2 hieronder

Lees hier verder vervolg 2

In de huidige tijd zien we dat de mens zichzelf ziet als een autonoom subject, dat vanuit zichzelf in staat is zowel zijn eigen innerlijk alsook de buitenwereld te exploreren, te ordenen, naar zijn hand te zetten.  Tegelijkertijd is hij een zin zoekend wezen, dat altijd weer op zoek is naar ervaringen van verbondenheid, verdieping, volheid en het hogere.

 

De vraag is of die gerichtheid op het innerlijk en op de autonome mens niet is doorgeschoten.  Op zich is de gerichtheid op het innerlijk goed, maar als deze wordt overdreven en is doorgeschoten is er geen plaats meer voor openheid naar de geschiedenis (de traditie en haar bronnen, de vormen van gemeenschap), naar medemensen en naar het transcendente. Dat betekent dat iemand zichzelf beperkt omdat hij mogelijke opties buitensluit om zichzelf uit te drukken of kritisch te bezien, om zin te ervaren, het denken en leven te verdiepen, nieuwe toekomstperspectieven te zien.

Dat kan weer leiden tot gevoelens van ontevredenheid, onbehagen, van vervreemding en achterdocht die we in onze samenleving duidelijk herkennen.  De wereld wordt plat en leeg omdat de horizon niet verder reikt dan het wereldje om ons heen, en dat we zo graag in de hand houden (met jezelf als middelpunt).   Weg van traditionele gemeenschapsvormen en

morele waarden worden mensen teruggeworpen op hun eigen vermogen om hun eigen leven in de hand te nemen, en om zelf verantwoordelijk te zijn voor het slagen of falen daarvan. Vaak een zware last voor velen, soms een onmogelijke taak.   ‘Je moet het beste uit jezelf halen’, heet het dan.  Maar wanneer is dat goed genoeg, en waartoe dient het?

Daar begint het moderne onbehagen in de cultuur.

Christelijke spiritualiteit (veelal aangeduid als CS).

De christelijke traditie kan in deze context opnieuw een grote waarde krijgen en christelijke bronnen (teksten, rituelen, plaatsen) opnieuw betekenis.  In welke zin is christelijke spiritualiteit een optie?  Dan mag het gaan om een spiritualiteit die zich kritisch constructief binnen de moderne cultuur weet op te stellen. Niet om het verleden van ‘vroeger was het beter’ terug te ha en.  Want die kritiek had ook altijd en heeft ook nu betrekking op ontaarde praktijken en verstarde voorstellingen binnen de kerken zelf. En zo hebben de kerken zich ook verder kunnen ontwikkelen (zie bv. door de kritiek van bedelorden en Moderne Devotie, de Reformatie en deels ook de Contrareformatie).

Moderne kritische christelijke spiritualiteit kan een tegenbeweging zijn tegen de zogenaamde gevaren van de moderne samenleving: tegen doorgeschoten individualisme, de uitwassen van het kapitalisme enz.; kritisch om misstanden aan te kaarten en onrecht, het opkomen voor de zwakken, de zorg voor de aarde.  Maatschappijkritiek die dan wel geloofwaardig moet zijn. Zo kan kritiek op individualisme niet zonder het besef en de aandacht voor de waarde en de rechten van het individu als een enorme verworvenheid.

Bovendien ziet een spiritualiteit die kritisch moraliserend is tegenover de moderne cultuur

de moderne cultuur (enkel) als negatief in termen van verlies aan geloof, aan religie, aan zin.

Die ziet alleen maar morele ontsporingen en geestelijke leegstand.

Het gaat om kritische christelijke spiritualiteit die oog heeft voor de veelkleurigheid en veelvormigheid en weet heeft dat die noodzakelijk zijn om ruimte te bieden aan iedere mens zodat deze op authentieke wijze zijn geloof kan beleven.

CS staat niet naast de moderne samenleving maar er middenin.  Is een optie onder vele opties. En is bijzonder omdat ze ingaat tegen de excessen van een overspannen fixatie op de eigen persoon, het eigen innerlijk, en de overschatting van de capaciteiten van de mens om zijn eigen leven vorm te geven, en van zijn leefomgeving. Het is kritisch op de idee van de maakbaarheid ervan.

Wat CS allereerst te bieden heeft in een samenleving vol onbehagen en achterdocht is openheid: op plaatsen van gesprek en ontmoeting (in gemeenschap), in de zorg om de naaste (is niet een verlengstuk van of instrument voor mijzelf), en (vooral) in het ter sprake brengen van het transcendente.   Het gaat om een goede balans te vinden tussen de verworvenheden van de moderne cultuur (met zijn individualisme, autonomie en zelfbeschikking) en de christelijke spiritualiteit die het ingekapselde wereldje van private behoeften kan openbreken richting andere bronnen en plaatsen van zin en betekenis.

Lees verder vervolg 3 hiernaast

Lees hier vervolg 3

Dat hoeft niet krampachtig te gaan, het is een soort meanderen, nu eens de ene kant uit dan de andere.  Het is een eigen weg vinden tussen de al bestaande opties en posities die naast en door elkaar bestaan in de samenleving om duiding, zin en verdieping te geven aan het leven. (voorbeeld: iemand die ‘s morgens met zijn therapeut over depressies spreekt kan in de middag zijn geloofstwijfel in een pastoraal gesprek verwoorden; twee duidingen die naast elkaar bestaan, elkaar raken en beiden nieuw perspectief mogen geven.)

  • Seculiere als religieuze opties sluiten elkaar niet uit maar corrigeren elkaar zijdelings in de samenleving als bij individuen. Dat is een belangrijke krachtlijn van CS
  • Daarnaast blijft het uiteraard een uitdaging (een 2e krachtlijn) om de seculariteit als een kans te zien: te pogen de relatie mens-God-wereld opnieuw religieus-spiritueel te duiden vanwege de overal aanwezige behoefte aan zin, verdieping en spirituele groei.
  • Dan is er nog een 3e krachtlijn om in een wereld waarin men zich niet meer verbindt met woorden als ‘God’ of ‘ziel’ of ‘geloof’ spiritualiteit zich te laten bewegen tussen geloven en niet geloven, van je schouderophalend van God afkeren tot tegelijkertijd vol vertrouwen in een relatie met God willen komen. ‘Geloof’ en spiritualiteit als een spanning tussen je afzijdig houden en afwijzen, en je overgeven, engagement.  Daarin zitten allerlei vormen van kritiek besloten: zelfkritiek, religie- en maatschappijkritiek…

Maatschappelijke spiritualiteit.

Eigenlijk is maatschappelijke spiritualiteit gezien het bovenstaande een pleonasme (net zoals witte sneeuw, groen gras).  Immers, vele vormen van spiritualiteit zijn hard bezig een plek te veroveren in de publieke ruimte: gezondheidszorg, arbeid, vrijetijdsbesteding, milieu. Hebben een impact op de samenleving.  Ook CS is altijd een maatschappelijke spiritualiteit: wordt onvermijdelijk concreet en zichtbaar in de samenleving.  Omdat het om beleefd en geleefd geloof gaat.[1]

  • Beleefd geloof gaat om een beweging van buiten naar binnen, een verinnerlijking (geloof moet ontstaan, opgewekt, aangestoten worden op plekken waar je pas op de plaats maakt).Plekken van contemplatie (weg van het moeten het presteren en haasten): dat is het aandachtig beschouwen van wat zich als heilig hier en nu manifesteert, met een ontvankelijkheid voor het transcendente. een beleving en inwerking die tot verwondering wekt en een blijvende indruk nalaat. Het is een ontvankelijkheid voor en inwerking van aandachtig beschouwde buiten en boven onszelf als heilig. Een beleefd geloof wat op gespannen voet staat met andere spiritualiteiten die gericht zijn op de heiliging van het Zelf.
  • CS blijft niet staan bij alleen contemplatie. Naast beleefd geloof is ze ook geleefd geloof: dan gaat het om de omgekeerde beweging van binnen naar buiten.  Geloof bestaat niet enkel uit verinnerlijking, geloof is ook geleefd of liever uitgeleefd geloof in de praktijk van het leven van alledag.  Dan gaat het om de concrete doorwerking en betekenis van het geloof. Uit beschouwing vloeit een manier van leven voort, beschouwing wordt praktijk: aandachtig leven en handelen.
  • CS is pas echt christelijk als ze zich niet voor het karretje laat spannen van het algemeen (moreel) nut, het zich niet laat reduceren tot een instrument voor de heersende sociale samenleving, of het beleidsdenken van grote bedrijven. Het mag eerder een kritisch maatschappelijk engagement zijn in onze neoliberale kapitalistische prestatiemaatschappij.  En is geen meditatie in dienst van het productieproces, of om vanuit de rust van stille bezinning de arbeids-werkzaamheden te maximaliseren, om maar iets te noemen.

Zo mag er juist wel bezinning en verdieping van christelijke waarden zijn die zinvolle nieuwe, soms andere perspectieven kunnen geven aan omgang met zorg in de samenleving, aan arbeidsverhoudingen, aan de omgang met milieu, en zich daarvoor gaat inzetten.

Juist dat is (maatschappelijke) christelijke spiritualiteit die een samengaan maakt van beleefd en geleefd geloof.

Zingeving en spiritualiteit.

Waarom (ook) christelijke spiritualiteit in de meest seculier westerse samenlevingen een optie is?

Omdat de mens nu eenmaal een zin zoekend wezen is dat altijd de vraag zal stellen naar de diepere zin en betekenis van het leven, zeker ook in tijden dat die afwezig worden ervaren. Bijv. in tijden van onbehagen vanwege een doorgeschoten individualisme waarin zinvolle relaties met anderen zijn verdampt en de morele en spirituele bronnen zijn opgedroogd.

[1] Samenvatting van artikel van Herman Westerink: Maatschappelijke spiritualiteit als optie in een seculiere tijd.  Uit: Ingo Bocken, Thomas Quartier en Herman Westerink – Ruimte voor maatschappelijke spiritualiteit. Een verkenning.    Berne Media, 2014

Lees verder op vervolg 4 hieronder

Lees hier vervolg 4

De moderne mens zoekt zin(volheid) maar is vaak niet in de gelegenheid om zich te oriënteren buiten de grenzen van zijn directe leefwereld. Veelal ontleent hij diepere zin en betekenis aan materiele bevrediging van eigen behoeften en aan de kant-en-klare producten die hij kan vinden in de spirituele supermarkten van onze tijd.   Daarin wordt echter wel zichtbaar dat er geen grote zingevende verhalen meer zijn.

Wordt een omvattend moreel en spiritueel zinsysteem node gemist?

En kunnen en moeten zingevingssystemen de oude rol van religie overnemen?

Is dat laatste wel mogelijk en wenselijk?

Is er behoefte aan te leven in een coherente en consistente betekenis-en zinorde waarin uiteindelijk alles een plaats en bestemming heeft?

 

Dat is illusoir want de dagelijkse ervaring leert blijkbaar dat dat niet zo ervaren wordt: mensen meanderen veeleer tussen verschillende zienswijzen en levensbeschouwingen

(m.n. als kwetsbaarheid en gebrokenheid ervaren wordt).   Trouwens ook in de christelijke traditie -zeker in de mystiek- is telkens weer verwoord dat de geloofsvoorstellingen niet samenvallen met een ervaren alledaagse werkelijkheid.

 

Ook het karakter van de moderne geseculariseerde cultuur lijkt zo’n coherent en consistent zingevingssysteem uit te sluiten. Het is niet zo dat mensen a.h.w. een objectief zicht zouden hebben op de werkelijkheid en de zin daarachter.  Zingeving is niet allereerst een denkproces zoals vroeger veelal gedacht met als doel een omvattend zinsysteem te construeren waarbinnen dan concrete ervaringen ‘zin’ zouden krijgen.  De wens is dan om al die ervaringen onder te brengen in een eenheid.   Maar die eenheid is ver te zoeken: wij moderne en (deels) geseculariseerde mensen bewegen ons tussen verschillende zinopties en modellen van duiding, zonder ons daarvan altijd bewust te zijn.

 

De bijdrage en waarde van CS aan de maatschappij in allerlei maatschappelijke instellingen (zorg, onderwijs, bedrijfsleven) zit hem niet in een afgerond (gesloten) zingevingssysteem, maar juist in de openheid: in plaatsen van gemeenschap (gesprek, ontmoeting), in de zorg om de naaste, en het ter sprake brengen van het transcendente (hierboven al genoemd).

 

En dan gaat het minder om onze zingeving maar meer om het besef dat we in relatie tot de ander en tot God erop mogen vertrouwen dat er zin is, en tegelijkertijd ook weten dat er niets zeker weten is, en dat ons zo vaak het (in)zicht en de woorden ontbreken om uitdrukking te geven aan de verwondering over het mysterie van de mens, de wereld en het transcendente. We herkennen ons ook niet meer in de ‘oude’ woorden van schepping, ziel, God.  Waar we zien dat er spiritualiteiten zijn (o.a. bij traditionalisme en fundamentalisme,

en doorgeschoten individualisme) die uit zijn op zelfheiliging en zelfverwerkelijking, mag er zeker ook plaats zijn voor een CS waarin juist de menselijke kwetsbaarheid en onzekerheid

centraal staan.

 

Moeten we nieuwe woorden vinden voor de tragiek van het mens-zijn omdat oude begrippen als zonde en schuld niet meer in relatie worden gebracht met het moderne levensgevoel?

Nee, belangrijker is het dat CS de mogelijkheden aanreikt van een kritische reflectie op de eigen verantwoordelijkheid voor een succesvol en geslaagd leven, het eigen vermogen om geluk en welzijn te bewerkstelligen, en de nadruk op de maakbaarheid, prestatie en persoonlijke groei en geluk.  Die kritische reflectie richt zich niet enkel tegen modern individualisme, maar neemt dat als uitgangspunt om daarvanuit ruimte te maken voor beleefd en geleefd geloof, ruimte dus ook voor verwondering.

 

Er mag enerzijds het besef zijn van een zekere tragiek van het bestaan, anderzijds mag er de opluchting en het (bevrijdende) plezier zijn dat we niet alles alleen kunnen en moeten; dat we niet overal zelf verantwoordelijk voor zijn, en alles zouden moeten weten, of overal inzicht in zouden moeten hebben.  Het geeft juist plezier te beseffen dat we niets zeker weten. En juist in het spreken tot God wordt dit tot uitdrukking gebracht.

 

CS maakt zo ruimte voor een open levenshouding in relatie tot medemensen en God.

En daarmee heeft het een eigen plaats in een samenleving waarin maakbaarheid en prestaties (met alle obsessies en teleurstellingen van dien) een dominante plaats innemen.

Lees verder vervolg 5 hiernaast

Lees hier verder vervolg 5

Prediker meent: de mens kan nog zoveel zwoegen, verzamelen, maken, streven, construeren, presteren, ondernemen, volbrengen als maar mogelijk is, maar het werk van God en alles wat er gebeurt onder de zon kan hij niet van begin tot einde doorgronden.

 

Waar houdt het werk van onze handen op en begint dat van anderen ?  En daarom -zegt Prediker- is het maar het beste om plezier te beleven  en van het leven te genieten. En wanneer een mens zich te goed doet (samen met anderen) aan eten en drinken en geniet van al het goede dat hij moeizaam heeft verworven, dan is dat een geschenk van God.

(Red. Wim Palstra, juli 2016)

 

 

Bijlage 3

De vier thema’s, onderzocht op de Heidag – 15 oktober 2016.

 

Uitgangspunt:   geloven en spiritualiteit hebben te maken met een bepaalde manier van in het leven staan (een levenshouding), maken deel uit van wie je bent en wilt zijn.

(Geloven: faith)

Te onderscheiden van geloofsvoorstellingen (ik geloof in de hemel enz.) en theologie (zoals de leer van de incarnatie).  (Geloof: believes).

Spiritualiteit: ‘al die vormen van beleefd en geleefd geloven die zijn overgeleverd in geloofs-ervaringen, mystieke teksten, kloosterregels (de spirit.van Benedictus enz), in eeuwenoude rituelen en liederen, en in de vele levens van mensen die vanuit hun relatie met de wereld, medemensen, een hogere macht hebben geleefd of nog leven.’  Een traditie van spiritualiteit die voor veel mensen een waardevolle bron van inspiratie is geworden…: de hindoeistische, boeddhistische, islamitische, christelijke en/of humanistische spiritualiteit…

 

Kritische spiritualiteit

1a.Christelijke spiritualiteit is naast andere één van de opties die een antwoord geven op een leef- en denkwijze die mensen naar een ‘gesloten’ wereld voert en gevoelens van achterdocht, vervreemding, onbehagen met zich meebrengt.

1b.De waarde van CS (met zijn spirituele bronnen, teksten, rituelen, bezinningsplekken) is daar waar deze zich kritisch-construktief binnen onze cultuur weet op te stellen (zonder een ressentiment of nostalgie naar ‘vroeger was het goed/beter’); zij kan zo (naast andere) een tegenbeweging zijn tegen de gevaren van onze moderne wereld  (Charles Taylor).

1c.Als een van de opties staat ze niet tegenover maar midden in de samenleving en probeert een balans te vinden tussen alle positieve verworvenheden van onze cultuur en de negatieve effekten (doorgeslagen materialisme, verslaving, overschatting van eigen capaciteiten..) door een ingekapselde wereld open te maken m.b.v. andere bronnen en plekken van zingeving..

 

Nieuwsgierige openheid

2a.De betekenis van CS zit tegelijk in een open levenshouding die zonder vooringe-nomenheid met onbevangen blik de ander tegemoet treedt op plaatsen van samenkomen (gesprek, ontmoeting), van zorg om de naaste, en in het ter sprake brengen van ‘er is meer dan’ (het transcendente).

2b.Die openheid betekent naast luisteren en meeleven ook ruimte willen maken voor kritische (zelf)refectie en nieuwe levens-mogelijkheden,  voor (o.a.):  kwetsbaarheid, het besef niets zeker te weten, en dat woorden en inzichten ontbreken om uitdrukking te geven aan de verwondering over het mysterie van het bestaan… (in een samenleving waar prestaties en maakbaarheid voorop staan) en bij dat alles het vertrouwen dat er (toch) zin is in het leven..

 

Beleefd en geleefd geloven

3a.Zie boven:  CS is ook altijd maatschappelijke spiritualiteit (=pleonasme, net als witte sneeuw); het wordt onvermijdelijk zichtbaar in de publieke ruimte.

3b.CS heeft zowel het aspekt van beleefd geloven als van (uit)geleefd geloven.  Beleefd geloven: de beweging van buiten naar binnen, op plaatsen van bezinning (contemplatie) waar geen sprake is van moeten, haasten, presteren..

Geleefd geloven: niet blijven bij beschouwing en verinnerlijking, maar in het leven van alledag waarmaken.

Lees verder in vervolg 6 hieronder

Lees hier verder vervolg 6

Er behoort een verstrengeling te zijn van contemplatie en alledaagse bedrijvigheid (het oude ora en labora).  Wat je beleeft dat druk je uit in de praktijk van je leven.

In zelfreflectie én uiterlijke activiteit zit de kracht van CS.

3c.CS verliest zijn waarde en betekenis als het zich laat gebruiken  als instrument voor een bepaalde sociale of politieke orde of maatschappelijk belang (laat zich in haar engagement niet voor het karretje spannen van…)

 Samen delen en doen

4a.CS gaat ervan uit dat het geen alomvattend coherent en consistent zingevingssysteem kan en wil bieden. Mensen  staan in het leven als voortdurend zoekend en zich verwonderend (Marcouch).  CS ondersteunt de zoektocht naar zin in het leven van mensen (dat zoeken doet ¾  van de Nederlanders).

4b.We hebben –in bezinning en dialoog- verhalen en poezie nodig om opnieuw tot uitdrukking te kunnen brengen wat het leven voor ons aan betekenis heeft, en naar welke (zinrijke) toekomst we op weg gaan.

4c.We hebben elkaar nodig om vanuit verhalen, poezie (e.a.) zin te geven aan het leven van ieder. Dat betekent een voortdurend met elkaar in gesprek zijn in die zoektocht naar het onvoorwaardelijke en onuitsprekelijke en daar proberen (met elkaar) vorm aan te geven in het leven.  Het gaat er daarbij niet om ‘iemand te hulp te snellen’ maar ruimte te maken aan anderen om ‘los te maken’ en ‘nieuwe woorden te vinden’ zodat er nieuw inzicht groeit of activiteit ontstaat.

Bijlage 4

Inventarisatie uitspraken over de thema’s van de Heidag – za. 15 oktober ‘16

Aanwezig: Klaas Eldering, Clem Follender, Joset van Leeuwen, Egon Haffmans, Jozef Follender, Wim Palstra, Corry Koot, Hans van Zanten.

Inleidend:

Uitgangspunt van de gesprekken was enerzijds het stuk ‘Visie op spiritualiteit, en de weg van christelijke spiritualiteit’, op de Heidag toegespitst tot ‘Highlights’ toegelicht door Wim.

De daarin genoemde thema’s zijn:

  • kritische spiritualiteit
  • Nieuwsgierige openheid
  • Beleefd en geleefd geloven
  • Samen delen en doen.

Naar aanleiding daarvan werd genoteerd door Hans:

  •               Boom van spiritualiteit,  (met kenmerken:)
  •               -veelstemmig en veeltalig
  •               -bondgenoot en criticus zijn
  •               -aandacht voor binnen en voor buiten
  •               -hoofd, hart en handen worden geraakt
  •               -heeft een beweging van individu naar . . . . . . .
  1. Verzamelen van beelden en gedachten rond:

  1.1 Kritisch-constructief → vraag:  Wat is voorbij? Afgerond?  Heeft zijn functie gezien deze tijd wel gehad, en hoeft niet mee te gaan?

  • geloof voor ‘waar’ aannemen  (ipv. geloven in de zin van vertrouwen)
  • het ‘opgelegde’ (‘wij weten hoe het behoort’)
  • het enige ware geloof
  • kuddegeest met herder
  • dwingend leiderschap, gehoorzamen
  • God buiten ons + zijn plaatsvervangers (bekleed met onaantastbaar (goddelijk) gezag)
  • het Woord als wet van buitenaf (geen ruimte biedend voor eigen geloofs-ervaringen)
  • spiritualiteit als onderdeel van het/ een religieus systeem

Lees verder in vervolg 7 hiernaast

 

Lees hier verder in vervolg 7

Nodig is:

  • →een kritische spiritualiteit als de noodzakelijke, uitdagende stem, binnen je en van
  •     buiten, die navelstaarderij voorkomt
  • → in de ander jezelf ontmoeten/ je laten gezeggen door anderen  (niet: cogito ergo sum,
  •      En ‘geluk voor mezelf’, maar: respondo ergo sum)
  • → kiezen om in dialoog te gaan met elkaar
  • → zijn we een centrum van spiritualiteit als Walburgis of een plek van spiritualiteit?
  • (staan we  midden op de stip, of eerder aan de rand)

1.2. Nieuwsgierige openheid→ vraag: wat is in wording/ wordt al zichtbaar?

  • ++ aandacht voor ‘hoe sta ik in het leven’/ hoe je leeft als mens
  • ++ leven als een proces en in ontwikkeling, zowel van het zelf als van de samenleving
  • ++ bewustwording dat dit proces alomvattend is, geduld, aandacht vraagt en de ‘uitkomst’
  •      niet maakbaar is
  • ++ openheid voor wat zich nieuw aandient/kan aandienen (in de overtuiging dat het niet
  •       vast ligt)
  • ++ van (puur) individualisme naar co-creatie en coöperatie, naar verbinding zoeken en
  •       maken, je hebt elkaar nodig
  • ++ oog voor kwaliteit, potentie, talenten, mens-zijn
  • ++ de bron is: geliefd en aanvaard te zijn zoals je bent, de ander aanvaarden (niet
  •       kritiekloos) leidt tot verandering en  zingeving
  • ++ niet tegenover elkaar, maar met elkaar, dialoog zoeken, daarbij uit je comfortzone komen
  • ++ verbondenheid ervaren (met de ander) in een mystieke spiritualiteit zonder leer /regels
  • ++ de essenties van levensbeschouwelijke ‘richtingen’ groeien naar elkaar dankzij openheid voor elkaar (niet meer afgescheiden zijn maakt dat grenzen vervagen)

1.3.Wat geleefd en beleefd wordt → vraag: Welke spanningsvelden zie je erin ?

  • ↔ gevoel —- verstand   (geen balans, veel ophangen aan ‘t verstandelijke of aan wat
  •        gevoelens je zeggen)
  • ↔ leven in een kleine gesloten wereld  —– tegenover leven in de globalisering
  • ↔ je afkeren van de ander   versus  het aanvaarden en  je inleven in de ander
  • ↔ het onrecht, geweld en lijden in de wereld  —-  en het ervaren van mijn beperktheid
  •        er iets aan te kunnen doen
  • ↔ de (vele) ‘doe-dingen’   ——– tegenover  bezinning en verdieping, ook in en van de
  •        ander
  • ↔ de contemplatie   ——- versus het realiseren van dingen
  • ↔ tussen willen/wensen    ——-  en doen  (bidden maakt dat je iets wilt
  •        doen;  en (de beperktheid in) het doen brengt je tot bidden)
  • ↔ perfectie  versus   onvolmaaktheid
  • ++  spanning is een creatieve, evolutionaire motor; een kans om verder te komen

1.4.Samen delen en doen→ vraag:  wat gaan we minder doen, wat meer ?

  • ↗ meer gevoel/ervaring in balans brengen met verstand;
  •      b.v. naast ‘verstandelijke thema’s’ ervaringsgerichte zaken als literatuur, poezie,
  •      kunst aan bod te laten komen
  • ↗ mensen het gevoel geven geliefd te zijn brengt tot de goede contemplatie (reflectie op
  •      zichzelf en anderen) en actie
  • ↗ meer tijd en ruimte maken voor diaconale zaken, voor gemeenschapsvorming en leren→
  • ↗ ruimte maken om met elkaar dingen te doordenken en samen je erin te verdiepen
  •      door met elkaar in gesprek te zijn  (o.a. leerhuizen)
  • ↗ dit kan de aanvliegroute zijn om aktiviteiten te doen ontstaan: wat organisch ontstaat
  •      kan dan bv. een diakonaal karakter krijgen, gegroeid vanuit (gezamenlijke) inspiratie
  •      en reflectie..(ipv. al te snel in een doen te schieten juist stil staan bij wat, hoe, waar, en
  •      waarom)
  • ↗ zo kunnen kringen groeien rond een bepaald proces…
  • ↗ diaconaal bezig zijn bestaat ook uit een maatschappelijke analyse (wat is de oorsprong,
  •      wat de oorzaken?), een verantwoordelijkheid hierin (antwoord geven) en actie, waarbij
  •      de activiteit óók de richting kan krijgen van het organiseren van een lezing, of een
  •      conferentie (ipv. de diaconie te beperken tot hulpverlening)..

Lees nu verder in vervolg 8 hieronder

Lees hier verder in vervolg 8

Toekomst van de Walburgis

 2.1. Welk beeld geeft de Walburgis aan mensen ? Waar staat het om bekend ?

Wat voor gevoel geeft het ?

  • += een plek waar wordt geleefd en je geliefd bent, van menselijkheid
  • += spirituele mensen met een open, kritische houding;   6 groepen..
  • += een ‘trein’ waar je onverplicht in mag stappen, op adem mag komen, en weer
  •      ‘uit kunt stappen’
  • += voedsel voor de ziel en ervaren van open gemeenschap
  • += een plek van verwondering, en waar wonderlinge dingen gebeuren, onverwacht en
  •       ongedacht
  • += een oaseplek, een ‘groene ruimte’ waar je je kunt laven, van ‘helend water’ (Ex. 15,27),
  •      een ‘bron’, een ‘stromende beek’
  • += plek van geborgenheid en uitdaging,
  • += een agora (ontmoetingsplek) waar de werkelijkheid wordt gezegd (niet verzwegen)
  • += ontwikkelt zich naar een situatie dat 50% van de mensen voor onze missie is
  • += een ruimte (kamer) waar je je terug kunt trekken
  • += een ruimte waar je rustig een (pastoraal)gesprek kunt hebben (gesprekspartner is
  •      aanwezig met een luisterend oor)
  • += uitnodigend, geen drempel of uitsluiting
  • += waar een prettige zithoek is, een inrichting die warmte uitstraalt
  • += een multi-disciplinair netwerk met vele contacten en integraal gewerkt wordt
  • += een plek met (gepaste) informatie (een winkeltje) en waar conferenties worden
  •       gehouden
  • += een plek met laagdrempelige ‘restaurant’mogelijkheid
  • += een ‘stadsklooster’
  • += een ‘groene heerlijkheid’ op het plein:   parkeerplaats ondergronds

Lees nu hiernaast verder het laatste vervolg. nr 9

Lees nu verder in vervolg  9, het laatste!

2.2. Wat is de Walburgis echt niet ?

—kil en afstandelijk

—een club van ‘navelstaarders’

—een RK-gebouw

—een (slecht toegankelijk) fort

—een groep mensen die met elkaar ‘clubjes’ vormt (niet uitnodigend is)

—een plek waar je tot iets ‘verplicht’ wordt of waar dwang bestaat

—een ‘modehuis’ (zonder eigen identiteit en zonder zich te onderscheiden)

2.3. En wat met het vooruitzicht dat we zelfstandig worden en de   Walburgiskerk/zaal ons eigendom wordt ?

  • +- doodeng, een enorme opdracht
  • +- wat is er over 30 jaar nog meegenomen ?
  • +- gaan we commercialiseren ?  wat is ‘passend’ voor onze situatie ?
  • +- blijft de uitstraling die de Walburgis heeft ?   een spirituele plek
  • +- hoe gaan verhuur en eigen initiatieven zich verhouden ?    hoe ‘integriteit ‘ en
  •      ‘zakelijkheid’
  • +- lukt het om midden in de samenleving te staan ? om goed te luisteren naar wat er leeft ?
  •      te kijken naar en te doen wat Arnhem nodig heeft ?
  1. Vervolg van deze kerngroep:
  • doornemen van deze inventarisatie en van verder commentaar voorzien
  • een voorzet maken voor een verscherping van het beleid, voor een PROFIEL WALBURGIS
  • instemmen en accorderen

Programma 1 december 2016 in de voormalige Walburgis  sacristie

Religie is als basis voor een wereldomvattende ethiek ongeschikt.

Wat we in deze tijd nodig hebben is een benadering van ethiek die niet naar religie verwijst en daarom zowel door iemand met een geloof geaccepteerd kan worden als door iemand zonder specifiek geloof: een seculiere ethiek

(Dalai Lama 2014)

Doel van onze bijeenkomst is om de visie uit het beleidsplan aan te scherpen zodat we een stuur in handen krijgen om adequaat, samenhangend en eensgezind te organiseren. Ik heb bovenstaande quote laten staan, die lijkt me van toepassing. De uitkomst van onze bijeenkomst zou een aantal principes moeten opleveren die richting kunnen geven aan organisatie, programmering en andere activiteiten.

De meest recente (bijlage 2) notitie van Wim Palstra lijkt ons een goede kapstok om het gesprek over het bovenstaande samen te voeren. Ons verzoek is dan ook om de stukken vooraf goed te lezen en te overdenken.

We gaan er samen zeker weer een mooie en boeiende dag van maken op donderdag 1 december in de voormalige sacristie van 13.00 – 16.30 uur. Tot dan.

Namens Wim en Egon,

Hans van Zanten

PS: alle Walburgiscontacten zijn inmiddels van de ontwikkelingen vanaf de Meet-up in Juni op de hoogte.

Programma

  • 13.00                  : Welkom door Wim Palstra
  • 13.15                  : Stand van zaken mbt verzelfstandiging door de Walburgisraad
  • 13.45                  : Korte inleiding door Hans van Zanten over missie, principes en strategie.
  • 14.00                  : Met onderstaande stukken beschrijven van 1) missie en 2) principes:
  • Inventarisatie heidag 2016 (bijlage 1)
  • Email van Wim Palstra dd 23 november (bijlage 2)
  • 15.00                  : Co-creatie: welke missie spreekt en welke principes zijn leidend?
  • 15.30                  : Welke waardescheppende activiteitsgebieden zie je mogelijk in deze context?
  • 16.00                  : Conclusies trekken, keuzes maken en beslissen over het vervolg
  • 16.30                  : Afsluiting
Achter de muur

Inhoudelijke profilering van de Walburgis-beleidsnotitie, en mede grondslag voor het Jaarprogramma 2017.

Wat in de beleidsnotitie beschreven staat onder missie en visie kan aangevuld worden met deze omwerking van opvattingen en gevoelens vanuit de Heidag (15-10-2016) in een soort mission statement:

Walburgis, een plek:

  • veelstemmig en veeltalig
  •  van geraakt worden: hoofd, hart en handen,
  • van aandacht voor binnen, en voor buiten
  • van bondgenoten en kritische geluiden
  • in beweging, van jou naar mij, van mij naar jou,
  • van ons naar de samenleving en andersom..

De Walburgis wil niet hét centrum van spiritualiteit zijn in Arnhem, wel een plek die christelijke spiritualiteit hoog in het vaandel heeft staan.

Het mag een plek zijn waar het prettig is om op het plein een ‘groene heerlijkheid’ te betreden en een open deur binnen te gaan.

Het mag een plek zijn van uitnodiging zonder drempels, zonder uitsluiting,  .

Een oaseplek en ‘groene’ ruimte waar mensen zich kunnen ‘laven’ ,waar ‘helend water’ blijkt te stromen;  waar je geborgenheid mag vinden maar evenzeer uitdaging.

  • Een open plek van liefde en verwondering.
  • Waar wonderlinge dingen, ongedacht en onverwachts gebeuren.
  • Waar je gesprekspartners kunt vinden met een warm hart en luisterend oor.
  • Een ontmoetingsplek waar de werkelijkheid niet wordt verzwegen, maar er ook ruimte is om jezelf terug te trekken.
  • Waar een prettige zithoek nodigt en de warme inrichting jou goed doet.
  • Waar je ook ‘op verhaal’ kunt komen bij een eenvoudige maaltijd.

Wij zien onszelf als mensen met een open, ontvankelijke, maar kritische houding.

Wij leven vanuit een christelijke spiritualiteit die warmte en geborgenheid biedt als ook uitdaagt en voortdurend in beweging zet.

Die bezield worden van binnen en geraakt in wat er van buiten op ons afkomt.

Die beseffen voedsel voor de ziel nodig te hebben en andere mensen om ons heen,

een open gemeenschap

Lees verder de kolom hiernaast

Lees hier verder

Wij hechten er belang aan het geloof niet (zozeer) te zien als een voor waar aannemen maar als bij uitstek een vertrouwen (in mensen, in God);   tevens aan de beleving van eigen en aan (h)erkenning van andermans geloofservaringen ipv. het Woord aan te nemen als een wet van buitenaf.  Wat we geloven in woord en daad ligt niet vast, er is openheid voor wat zich nieuw aandient. Wij geloven dat het leven een voortdurend proces in ontwikkeling is zowel van onszelf als van de samenleving.  We zijn ons ervan bewust dat dit proces alomvattend is en veel geduld en aandacht vraagt; de ‘uitkomst’ is nooit maakbaar, maar wordt ons uiteindelijk (steeds weer) gegeven.

We zijn erop uit verbondenheid te maken en te ervaren met anderen in en vanuit onze spiritualiteit, met aandacht voor ‘hoe sta jij in het leven?’  en ‘ook jouw mens-zijn is belangrijk!’.    Juist het geliefd en aanvaard zijn zoals je bent achten wij de weg om tot zingeving en verandering te komen.  In de ander mag jij jezelf ontmoeten en via de ander je laten gezeggen.  In deze lijn is er oog voor kwaliteit, potentie, talenten, voor menselijkheid.

Wij achten het belangrijk om het individualisme te overstijgen, om verbinding te zoeken en te komen tot co-creatie en cooperatie, in het diepe besef dat we elkaar nodig hebben.

In het werken met en voor elkaar zoeken we de dialoog, zonder (puur) in de comfortzone terecht te komen of te blijven hangen; we laten ons telkens uitdagen.

Wij willen ons hoeden om noch in een gesloten wereld terecht te komen, noch om ons te verliezen in de grote wereld van globalisering en grote vragen die op ons afkomen.

Wij beseffen dat er een goede balans mag zijn in onze gesprekken en aktiviteiten tussen gevoel en verstand;  naast verstandelijke thema’s mogen ervaringsgerichte (gevoels)zaken als litteratuur, poezie en kunst aan bod komen.

Er is aandacht voor verstilling en meditatie/contemplatie, maar evenzeer om tot actie over te gaan in welke vorm ook.

Wij zien het als waardevol en belangrijk om tijd en ruimte te maken voor leren met en aan elkaar en gemeenschapsvorming.

Juist het met elkaar in gesprek gaan en het doordenken en verdiepen zien we als een goede aanvliegroute om nieuwe aktiviteiten te doen ontstaan.

Wat zo organisch ontstaat kan dan b.v. een diakonaal karakter krijgen , gegroeid vanuit de inspiratie bij elkaar.    Het is een proces waarin kringen kunnen groeien rond  bepaalde aktiviteiten.

Wij beseffen dat een diaconaal bezig zijn niet alleen bestaat uit hulpverlening maar ook plaats vindt in de verantwoordelijkheid om maatschappelijke analyses van vraagstukken

aan te gaan, en om deze om te zetten in een actie of activiviteit zoals een kritische stellingname, een lezing of conferentie.

Wij willen eraan werken om midden in de samenleving te staan, om goed te luisteren naar wat er leeft, en naar vermogen te doen wat het welzijn en het geluk van mensen in Arnhem en daarbuiten dient.

Op deze wijze wensen wij onze identiteit meer en meer vorm te geven.                                                                                                                                                 (WP-11-11-2016)

VERSLAG van overleg Werkgroep M&C op 31 maart 10.30 tot 11.30 uur.

Aanwezig: Hans van Zanten, Egon Haffmans, Klaas Eldering, Clem Follender (verslag), Sytske Bierma ( vanuit de programmacie om kennis te maken met het onderwerp)

Jaarlijks overleg Werkroep M&C en Joseph Follender, als contactpersoon Walburgisraad. 11.00-11.30 uur

 

Agenda: naar aanleiding van reacties op opmerkingen vanuit de Walburgraad en vanuit de Programmacie

Vanuit Walburgraad: Communicatie / PR

Zoals eerder gesteld ziet de nieuwe website er goed uit met veel focus op de agenda, maar de website meldt niets over de organisatie, beleid, jaarprogramma of de geschiedenis van de kerk

Vanuit Programmacie: M&C : beoordeling vormgeving website;  vormgeving flyers, welk format ?

Opmerkingen: De website heeft een te softe sfeer ( De kleuren en sommige afbeeldingen bv. Het hartje bij Hildegard von Bingen.)  Het geheel mag iets rustiger/zakelijker. Meditatiekring wordt relatief groot en pregnant vermeld. Daarnaast wensen: meer blogs en een logo.

Dus: Website, affiches, folders, facebook, Walburglezingen, De praktijk dialoog, briefpapier

 

Voorafgaand:

Bij overleg over het gebruik van diverse media is iedereen welkom om suggesties te doen en wensen kenbaar te maken. Daarnaast is vormgeving van tekst en ontwerp een vak apart, zoals ook inrichting van de kerk een vak apart is. Vakbekwame ontwerpers en schrijvers zullen wensen en suggesties meenemen en er op hun eigen manier mee werken. Die manier kunnen zij als professional uitleggen.

Op dit moment is Hans van Zanten de grafisch vormgever van onze print en online media. Hij werkt nauw samen met Clem Follender en Jan Leenders printservice.

  1. Printmateriaal

1.1 Algemene herkenbaarheid invoeren

Affiches en flyers Walburgislezingen, algemene programmafolder, halfjaarlijkse agenda’s, uitnodiging seminar, briefpapier en envelop. Hans is uitgegaan van wat er lag ( bv Walburgislezingen) en wat voor nieuw printwerk belangrijk is.

We constateren: Het materiaal is kwalitatief heel goed, maar divers van vormgeving. ( oorzaak, per item is gewerkt aan  optimale werking).

Er zal nu gewerkt gaan worden om alle printcommunicatie een algemene herkenbaarheid te geven , waarbij  de onderscheiden activiteiten ook herkenbaar zullen zijn. Al het printmateriaal zal voorzien moeten zijn van een Walburgislogo. Actie Hans

Daarbij moet bedacht worden, dat affiches bv aan andere eisen moeten voldoen ( op afstand de essentiële info meteen oppakken) dan flyers ( waarvoor je de tijd neemt om te lezen) .

1.2 Kleuren en vormgeving bestaand materiaal

De kleuren van uitnodiging Walburgis Dialoog zijn gerelateerd aan de kleuren op de website. ( zie punt 2)

Algemene programmafolder ( zwart)  en halfjaarlijkse agenda’s ( zelfde ontwerp: bruin). Ontwerp prima. Kleuren: De zwarte versie is te hard. Bruinige tint is vriendelijker. Het kader wekt associaties met een rouwkaart. Voor alle programmafolders kiezen we de bruine letter en belijning.

Kijken of het kader wat lichter kan. Actie Hans

1.3 Tekst

Kop affiche moet worden: Walburgislezingen ( meervoud). Dit geeft aan dat het een serie is.

Flyer Walburgislezing ( enkelvoud). Actie Hans

Lees verder hiernaast vervolg 1

Lees hier verder vervolg 1 verslag 31 maart 2017 M&C 

1.4 Logo

Een logo moet heel eenvoudig zijn ( a.h.w. in neon uitgevoerd kunnen worden)

Een logo  bestaat uit  letters met achtergrondkleur en/of plaatje.  Letters zijn het belangrijkste: daarmee kun je in een oogopslag twee soorten informatie geven: de semantische aanduiding van de organisatie en een ‘beeld’.

De meeste logo’s , die er zijn hebben dan ook m.n. letters als logo.

Vooral als een organisatie weinig bekend is/langskomt, is het goed een letterlogo te maken.

 

M&C kiest ervoor om het logo, gebruikt op de uitnodiging van ‘De Praktijk Dialogen’  te gaan gebruiken als Walburgislogo.

Per activiteit in een andere kleur (passend bij de activiteit).

1 .5  Briefpapier

Bij de uitnodiging voor De Praktijk Dialogen heeft Hans briefpapier en enveloppen ontworpen. M&C enthousiast hierover: Mooie, overzichtelijke en rustige compositie. M.n. logo langs de zijkant heel goed: niet algemeen en neemt weinig plek is. Nadeel van  dit ontwerp is, dat het papier niet digitaal gebruikt worden, doordat de afbeelding tot aan de rand loopt.  Prints van dit ontwerp hebben dan nl een wit randje en dat bederft de compositie. We  kunnen steeds kleine hoeveelheden briefpapier en enveloppen laten drukken en op het secretariaat leggen. Ieder kan daar ophalen/bestellen. Verzoek om fiattering door de Walburgraad van dit besluit: Actie Clem

 

1.6 Welke activiteiten in print ( affiches en flyers) ?

4 Walburgis lezingen en De Praktijk Dialogen ( 2 per jaar? )

Misschien ook: Tentoonstellingen (2 per jaar )

 

1.7 Aantallen uitnodigingen per email

Walburgis Actueel gaat naar 220 personen , uitnodigingen voor lezingen en praktijkdialogen 400.

Mensen moeten expliciet toestemming geven voor het medium, dat zij willen ontvangen. ( Je mag niet ongevraagd promotie-emails versturen).

Lees verder verslag 31 maart 2017 M&C vervolg 2

 

Lees vervolg 2 verslag 31 maart 2017

Website

Doel van de website is bekendheid genereren. Het programma en activiteiten vermelden en toelichten. Bestaande en nieuwe deelnemers aantrekken. Interessante inhoud publiceren. Verhuur promoten. Transparant zijn m. b. t.  organisatie en beleid. In later stadium interactief communiceren en mogelijk fondsenwerving.

De website is nog volop in ontwikkeling en zal dat ook blijven om aantrekkelijk en up-to-date te blijven voor bezoekers,

2.1 Indeling

Op de HOMEpage

De indeling is opgezet aan de hand van het beleidsplan.

De homepage probeert zoveel mogelijk activiteiten op een compacte pagina op aantrekkelijke manier te plaatsen. Dus: korte info en uitgebreide info via een link.

Onder keuzeknop ‘cultuur’ komen nog de verschillende vormen van cultuur.

 

2.2 Profielomschrijving Walburgis

Er staat geen omschrijving van het profiel van de Walburgis op de Homepage. Reden: Hans; ‘Je identiteit komt naar buiten in wat je doet. Je activiteiten moeten meteen de aandacht trekken. Mensen zijn op zoek naar activiteiten. Daar moeten ze onmiddellijk naar getrokken worden.’

De profielomschrijving hoort onder de kop: ‘Over ons’.

Daar staat nu een voorlopige profielomschrijving. Er moet een profielomschrijving komen, die in aansprekende termen de omschrijving verwoord, die in het laatste brede overleg is geformuleerd. Bijvoorbeeld de 10 punten van Wim Palstra.

M&C zal in overleg met de programmacie deze formulering websitegeschikt maken. Dan ter fiattering naar de Walburgraad. Ter attentie: Hoe onderscheiden we ons van de 3de verdieping en  Huissen ? Communicatie m.b.t. tot deze actie: actie Clem

 

2.3 Kleuren en vormen.

Bij het profiel van de Walburgis passen pasteltinten: Lichtheid, helderheid, ‘wek mijn zachtheid weer’ ( Bij het WBprofiel geen harde kleuren . Bij de Socialistische Partij wel). Zachte kleuren is ook de kleurkeuze van het de inrichtingontwerpen.

De keuze van de kleuren en vormen moet bijdragen aan het opwekken van nieuwsgierigheid, het langer blijven surfen op de website en het activeren van de bezoeker om te reageren en mee te doen.

Tegelijkertijd willen we ook de indruk wekken van gastvrijheid, warmte en verbinding. Bezoekers moeten een gevoel krijgen welkom te zijn. Vergelijk bijvoorbeeld met de website van 3deverdieping die de indruk van een cursuscentrum geeft. Wij willen de indruk geven van een levende en actieve gemeenschap.

Daarom: variatie, verandering, pasteltinten, plaatjes, iconen ( o.a. hartjes) , uitnodigende en activerende teksten, etc.

Lees hiernaast verder vervolg 3

Lees hier verder vervolg 3 verslag 31 maart 2017 M&C

2.4 Teksten en formaat

Koffiebar: “laatste roddels uitwisselen wordt vervangen door bv: ’even bijpraten’.

Grootte van afbeelding bij Meditatiekring wordt identiek gemaakt aan de andere activiteiten. (waarom zou de grootte een probleem zijn? Andere activiteiten hebben soms ook een grote afbeelding. Dat hangt af van de diversiteit aan blokken. Het blijft een veranderend geheel.)

 

2.5 Activiteiten van andere organisaties, links, artikelen.

Links van andere organisaties ( bv van gastactiviteiten)  op een site kunnen je weghalen van de eigen site.  Zakelijk gezien hou je mensen het liefst zo lang mogelijk op je website. Als Walburgis willen we verbinden en willen we via verhuur ook een volle kerk. En het is service aan de bezoekers van onze site. Links in de site zijn echter zo gemaakt, dat ze in een nieuw venster openen. De Walburgiswebsite blijft dus staan. Ook artikelen komen steeds in een nieuw venster.

 

2.6 Vindbaarheid via zoekmachines

Website is nog niet geoptimaliseerd voor zoekmachines. Wordt aan gewerkt.

Als je walburgarnhem googled komt er ook steeds een plaatje van de schatkamer. Dat zal voorlopig zo blijven. De schatkamer heeft al heel lang een website en staat met links op veel andere websites. Dat levert een voorrangspositie op in Google. De website van de Walburgis komt op haar beurt bij andere zoekwoorden als gerelateerde activiteit.

 

2.7 Hosting website

Hostinggeld: Licenties voor programma’s moeten ieder jaar betaald worden.

2017: € 350,-   2018: € 425,-

 

2.8 Bezoekersaantallen website

Van 24 maart tot 20 april heeft een zoekopdracht op Google of een andere zoekmachine 363 klikken naar de website opgeleverd, half/half op desktop en mobiel.

Er zijn in die periode 3869 links naar de website gevonden.

Topdagen waren 31 maart, 3, 8 en 18 april.

We hebben nog te weinig vergelijkingsmateriaal om hier een conclusie uit te trekken.

Er ligt een relatie tussen de uitnodiging voor de lezingen via facebook en de website

Lees verder vervolg 4 verslag 31 maart 2017 M&C

Lees hier verder vervolg 4 verslag 31 maart 2017 M&C

2.9 Organisatie en beleid invullen:

Wordt de komende tijd aan gewerkt.  Actie Hans 

  1. Facebook
  • Gekoppeld aan de website is Facebook. Twitter en Instagram moeten nog volgen.
  • Alle activiteiten worden in een aangepaste, meestal verkorte vorm op de FBpagina gezet met link naar de website.
  • Zoveel mogelijk met foto of filmpje
  • Profielfoto wordt steeds aangepast aan de tijd van het jaar of gekoppeld aan een actuele activiteit.
  • We proberen om voor grotere evenementen filmpjes op te nemen of zelf te maken met beelden en geluid.
  • Op vragen of berichten van bezoekers wordt door Hans of Clem gereageerd.
  • Er zijn op dit moment 147 mensen, die de Fbpagina van de Walburgis volgen. Dat aantal groeit gestaag.
  • Aantal bereikte personen wisselt per pagina. Meestal: Gemiddeld 150-200.
  • Als we betaald promoten komen we aan zo’n 2500 bereikte personen.
  •  
  • Betaald promoten doen we : Groot gebied rond Arnhem ( € 75,- per promotie) 6 keer per jaar: : Alle 4 de Walburglezingen en bijzondere activiteiten zoals bv : De Praktijk Dialoog . Promotie alleen in Arnhem: ( € 30,- per promotie) van  vieringen en  cursussen : 10 keer per jaar  om te laten zien: ‘dit doen we ook ‘

Doel: naamsbekendheid Walburgis in de regio en meer kaartverkoop.

We constateren over het algemeen toename reserveringen en/of deelname na promoties. Een gedeelte van de promotiekosten worden komen dus terug via meer kaartverkoop.

Lees hiernaast het vervolg 5 en einde

4.Walburgis begroting  communicatie kosten 2017

Website 2017       totaal
Abonnementen       350
        € 350

 

Facebook promotie Aantal Per keer totaal  
Lezingen 4 75 300  
‘De Praktijk Dialogen’ 2 75 150  
Vieringen/cursussen 10 30 300  
Totaal     € 750  

 

Printmateriaal

Aantal

activiteiten

Affiches A4 Affiches A3 Flyers Per activiteit totaal
Programmafolder Algemeen A5 1         € 105
Voorjaarsfolder A5 1         € 105
Najaarsfolder A5 1         € 105
Wb Lezing 4 23 29 270 € 128 € 512
De Praktijk Dialogen 2 23 29 400 € 158 € 316
Walburg Tentoonstelling 2 23 29 270 € 128 € 256
Totaal           € 1400,-

 

Totaal: € 2600.-

  1. Jaarlijks overleg Werkroep M&C en Joseph Follender, als contactpersoon Walburgisraad.

 Alle het bovenstaande  is ook aan Joseph Follender( contactpersoon tussen M&C en  Walburgisraad ) meegedeeld c.q. met hem besproken.

Heinz-Georg Surmond in Walburgsi Arnhem
Walburgis Arnhem
Colet van der Ven in Walburgis Arnhem
Piet van Middelaar in Walburgis Arnhem

Reactie op WMCnotitie Walburgraad overleg voorjaar 2017

Beste Hans, Egon, Clem, Klaas en Sytske,

In de afgelopen vergadering van de Walburgisraad is het verslag van de vergadering van jullie werkgroep van 31 maart uitgebreid besproken en dat heeft geresulteerd in het volgende verslag naar aanleiding daarvan:

De Walburgisraad heeft moeite met de voorstellen van de Werkgroep M&C.

Het voorgestelde logo, dat bestaat uit alleen maar letters vinden we heel mager. Het gebruik van het toch zo specifieke silhouet van de Walburgiskerk stellen we zeer op prijs; zie daartoe het nieuwe logo van Rozet, waarbij het kenmerkende rozet als logo wordt gebruikt.

Ook het voorgestelde briefpapier kan onze goedkeuring niet wegdragen. Een kleurvlak aan de rand van het papier leidt tot slordige pdf’s en kopieën. Het bevreemdt bovendien, dat niet met de secretaris, die veruit de meeste brieven verstuurt, over deze materie is overlegd.

Als het gaat om de website, vinden we de kosten voor hosting behoorlijk hoog*) en we betreuren het ontbreken van feitelijke organisatorische en historische gegevens, zoals deze op de vorige versie van de website te lezen waren.

De Werkgroep zal over een en ander worden geïnformeerd.

 Ondanks onze waardering voor het vele werk, dat jullie verrichten, moeten we toch een nogal terughoudend standpunt innemen.

Het is op dit moment ook verstandig te wachten op de dingen die komen gaan. En dan doel ik op de mogelijke verzelfstandiging van de Walburgis., waardoor de juridische verantwoordelijkheid een geheel andere zal worden.

Dit brengt me op datgene wat op de website onder het item Hoe wij ons organiseren staat geschreven. Het primaat van de Walburgisraad wordt niet vermeld en teruggebracht tot de zinsnede Walburgis Arnhem organiseert zich in losjes gekoppelde groepen die ieder hun eigen functie en activiteit verzorgen.

Met name tegen het woord ‘losjes’ maak ik ernstig bezwaar. Er bestaat een degelijk organigram, dat gelukkig, zo is het ook wel weer, niet wekelijks tevoorschijn hoeft te worden gehaald. Het is bovendien onmogelijk om op de website te lezen tot wie men zich moet richten voor informatie over verhuur of voor zakelijke contacten.

De Walburgisraad heeft, het zij nogmaals gezegd, waardering voor het werk van de Werkgroep M&C en voor de wijze waarop de website is vorm gegeven, maar moest toch deze email aan jullie sturen.

Met vriendelijke groet,

Peter Dessens

*) de website van stichting AOC (www.arnhems-oc.nl) , waarvan ik voorzitter ben, heeft zijn website gehost bij Oxilion en betaalt daarvoor ca € 50.

Reactie werkgroep WMC

Gemaild naar Wbraad: ‘Hoewel we alle aspecten van de communicatie uitvoering en zorgvuldig hebben gewogen, zullen we nog eens de verschillende onderdelen, waar de Walburgraad moeite mee heeft, onder de loep nemen.

Finetuning

  • Werkgroep bestaat uit een drietal capabele personen, waarvan één professioneel en bijzonder op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen en onderzoeken m.b.t. marketing en communicatie. Als het ware heeft een Marketing en Comunicatiebureau, het communicatiemateriaal ontworpen.
  • Belangrijk is allereerst: ‘hoe wil je gezien worden’. En dan het liefst met de wetenschap en realiteit dat een groot deel van de trouwe bezoekers en vrijwilligers op leeftijd zijn. Plus de wetenschap en realiteit van de resultaten van het onderzoek naar de stand van God in Nederland. Samen vormt dat de grondslag voor vormgeving en organisatie.
  • Logo-beeldmerk. Insteek WMC Wat roept het op? Zet je het silhouet of een foto van de Walburgis in als logo, dan roept dat zeer kerkelijke, rk-associaties op. Wij maken andere keuze. En: een tekening erbij neemt meer plek neemt en werkt storend in affiches en flyers . De historie in het beeld van mensen die we willen bereiken maakt er direct een verbinding met katholieke kerk mee. Willen we ‘zoekers’ van allerlei gezindten een huis bieden of willen we een ‘beperkte’ geloofsgemeenschap zijn?
  • Briefpapier: Per post: moet dus geprint worden op gedrukt briefpapier.
  • Gaat de geadresseerde de brief scannen, dan komt er geen randje. Ziet er goed uit.
  • Print van de scan geeft een randje. Maar hoe vaak komt dat voor? Ieder ontwerp verandert en wordt dus minder mooi als je gaat printen.
  • m. b.t. ‘losjes’: We lezen ook over het primaat van de WbR. Hoe zien wij dat? Liever rollen en functies dan hiërarchie?
  • Volgende vergadering Walburgisraad is op 10 juli om 10 uur
Print Friendly, PDF & Email